پيشينه تاريخي سیستان

سيستان در دوران مادها(708-550 م)يكي از ايالت هاي خاوري ماد به شمار
مي رفت ؛ و برخی گفته اند كه حوزه استقرار و سلطه مادها از كوير لوت      نمي گذشت ، زرنگ يا سيستان دوره هخامنشي(550-330 م) از پارت جدا شد و ساتراپ1جداگانه اي را تشكيل داد. 2

همان گونه كه گذشت ، سكاها در سال (128-127ق- م) در سيستان حكومتي بنياد نهادند و از زمان مهرداد دوم اشكاني (123- 88 م)خراج گذار اشكانيان شدند.

اردشير بابكان نخستين پادشاه ساساني، همزمان با گشودن ساير سرزمين ها، سيستان را نيز گشود.

بهرام دوم پادشاه ساساني، فرزندش بهرام سوم را به حكومت سيستان گمارد و به همين جهت او را سكان شاه (سيستان شاه)خواندند.

در23هـ ق مسلمانان وارد سيستان شدند و در روزگار معاويه، عبدالرحمن بن سمره به حكومت آن جا گمارده شد.

حمزه پسر آذرك شاري به سال 177هـ ق قیام كرد و توانست كارگزاران هارون ‌الرشيد را شكست دهد و مردم سيستان را از پرداخت خراج به خليفه باز دارد  .

يعقوب ليث صفاري كه نخستين دولت مستقل ايراني را پايه گذاري كرد، در محرم سال 247هـ ق سيستان را گشود. وي در سال 265هـ ق در گندي شاپور، در روستاي شاه آباد، در 10كيلومتري شهر ذزفول براثر قولنج در گذشت و در

همان جا به خاك سپرده شد و عمروليث به جاي او فرمانروا شد.

سيستان در سال 393هـ ق بدست محمود غزنوي افتاد و برادرش ناصر الدين، حاكم آن جا  شد.

در سال 429هـ ق طغرل سلجوقي خراسان وسيستان را گشود و ابوالفضل نصر صفاري را در حكومت سيستان پايدار كرد.

در سال 609هـ ق به دست خوارزمشاهيان افتاد و در 619هـ ق مغولان آن را گشودند. تيمور لنگ در 764هـ ق از ملك جلال الدين كياني فرمانرواي سيستان شكست خورد و زخمي بر پاي راستش وارد آمد آن گونه كه هيچ گاه درمان نشد و به تيمور لنگ سر شناس گرديد.

تيمور در 785هـ ق بار ديگر به سيستان لشكر كشيد و اين سرزمين حكمراناني داشت که گاه مستقل بودند ولي زمان صفوي، از پادشاهان صفوي فرمان مي بردند . نادر شاه افشار، ملك محمود سيستاني راسركوب كرد و سيستان را گشود. از 1218هـ ق كه ايران گرفتار جنگ با روسيه تزاري شد، افغان ها به خراسان و سيستان تاختند، ولي شجاع‌السلطنه، آنان را تارو مار كرد.

در سال 1289هـ ق در روزگار حكومت ناصر الدين شاه قاجار بخشي از سيستان به دست گلد اسميد[1] انگليسي به افغانستان واگذار شد و رود هيرمند، مرز بين ايران وافغانستان، تعيين گرديد.